Mặc dù thời gian qua, trên địa bàn Thái Nguyên chưa phát hiện các vụ ngược đãi, hành hạ trẻ em như một số vụ việc báo chí đã nêu, song cũng không có ai dám khẳng định được rằng không thể xảy ra những vụ việc tương tự. Hiện toàn tỉnh có gần 200 trường mầm non công lập, tư thục. Trong khi nhiều trường công lập còn thiếu quỹ đất để xây dựng cơ sở vật chất, khoảng cách đi lại xa, tính tiện lợi chưa cao… nên nhiều gia đình đã chọn những lớp mầm non tư thục hoặc các cơ sở trông giữ trẻ gia đình để gửi con mình. Có cung ắt có cầu, các cơ sở trông giữ trẻ gia đình ngày một tăng, nhất là ở khu vực thành thị. Hiện tại trên địa bàn tỉnh có 80 nhóm trẻ gia đình, lớp mẫu giáo tư thục được cấp phép. Trên thực tế, đa phần các chủ cơ sở trông giữ trẻ tư nhân, nhất là nhóm trẻ gia đình, là cán bộ đã nghỉ hưu nên yêu cầu về điều kiện người trông giữ trẻ phải có chứng chỉ hành nghề, trình độ chuyên môn theo quy định của pháp luật thì rất nhiều cơ sở, điểm trông giữ trẻ tư nhân không đáp ứng được.
Để thực hiện bài viết này, chúng tôi đã tìm đến một số cơ sở nhận trông giữ trẻ tư nhân trên địa bàn tỉnh và nhận thấy rất nhiều cơ sở chưa đạt các tiêu chuẩn theo quy định. Đơn cử như ở nhóm trẻ do bà Khuất Thị Hòa và ông Mai Văn Ngà ở phố Oánh, phường Túc Duyên, T.P Thái Nguyên làm chủ là một ví dụ. Hiện nay, 2 vợ chồng bà đang nhận trông giữ 20 trẻ từ 18 tháng tuổi tới 4 tuổi. Theo quy định, phòng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ phải có diện tích trung bình tối thiểu 1,5m2 cho 1 trẻ thì ở đây cả 20 cháu đều ăn, chơi và ngủ trong một căn phòng chỉ rộng 24m2. Theo quy định, đối với nhóm trẻ phải có đủ giường nằm, chiếu, chăn, ga, gối, màn, đồ dùng cá nhân cho trẻ, trong khi đó cơ sở này cũng chỉ có điều kiện mua tấm thảm mỏng trải trên nền gạch để các cháu chơi. Đến lúc các cháu ngủ thì trải thêm tấm nệm, chứ không có giường như quy định. Về phương tiện, đồ dùng, đồ chơi và tài liệu cho hoạt động chơi và chơi - tập có chủ đích, giá để đồ dùng, đồ chơi của các cháu… không có gì ngoài mấy đồ chơi bằng nhựa do gia đình bà sắm. Theo bà Hòa thì sau khi nghỉ hưu, 2 vợ chồng bà đã nhận trông trẻ từ năm 1997, có thời điểm cao nhất nhận trông tới 37 cháu. Sau khi nhận trông trẻ, bà cũng được Trường mầm non Túc Duyên, Phòng Giáo dục & Đào tạo T.P Thái Nguyên cho tham gia 2-3 đợt tập huấn ngắn hạn về cách nuôi dạy trẻ. Được biết, mỗi cháu 1 tháng bà thu 400 nghìn đồng, trong đó tiền trông trẻ là 250 nghìn đồng, tiền ăn 1 bữa trưa là 150 nghìn đồng. Khi được hỏi bữa trưa gia đình bà thường nấu gì cho các cháu ăn, có thay đổi món, tính toán chế độ dinh dưỡng cho các cháu không? Bà Hòa chỉ cười và bảo: “Thực ra gia đình tôi không theo công thức nào cả, chỉ nấu cơm và thức ăn cho các cháu ăn bình thường. Bữa chiều, gia đình mang cho các cháu cái gì thì tôi cho ăn cái đó”. Mặc dù cơ sở vật chất, điều kiện dạy học thiếu thốn, song với giá cả như trên, cộng với nhiều lý do khác nên nhiều gia đình đã chọn phương án gửi con ở các cơ sở trông giữ trẻ tư nhân.
Hiện nay, đối với các nhóm trẻ gia đình, lớp mẫu giáo tư thục giao cho các trường mầm non, chính quyền sở tại quản lý cấp phép hoạt động. Chỉ riêng trên địa bàn phường Túc Duyên có tới 3 nhóm trẻ gia đình. Theo chị Hoàng Thị Châm, Hiệu trưởng Trường mầm non Túc Duyên: “Hiện nay Trường có 8 lớp (trong đó điểm trường chính có 6 lớp, 2 lớp ở điểm lẻ) với 296 cháu. Cũng do thiếu thốn cơ sở vật chất, nhiều gia đình ở một số xóm đi tới trường xa nên bà con đã chọn phương án gửi con ở các cơ sở tư nhân. Với nhiệm vụ được giao là giúp cấp ủy, chính quyền địa phương quản lý, theo dõi các cơ sở này, hàng tháng chúng tôi đều tiến hành kiểm tra cơ sở vật chất, an toàn vệ sinh thực phẩm, đồng thời hướng dẫn các cơ sở dạy dỗ các cháu để các cháu được hoạt động chứ không phải đến đây là để nhốt trẻ”.
Ngoài 80 nhóm trẻ gia đình, lớp mẫu giáo tư thục có đăng ký hoạt động, hiện trên địa bàn tỉnh còn khá nhiều điểm trông trẻ gia đình quy mô nhỏ không xin cấp phép, ở đây cũng tiềm ẩn không ít nguy cơ. Thời gian vừa qua, Sở Giáo dục & Đào tạo đã triển khai nhiều biện pháp nhằm thắt chặt công tác quản lý về lĩnh vực này. Theo đồng chí Nguyễn Thị Loan, Trưởng phòng Giáo dục Mầm non (Sở Giáo dục & Đào tạo) thì nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác này, ngay từ năm 2008, Phòng đã tham mưu cho lãnh đạo Sở tổ chức một cuộc hội thảo về giáo dục mầm non ngoài công lập, qua đó tiếp nhận được thông tin là có khá nhiều nhóm trẻ gia đình phát triển tự phát. Thời điểm đó mặc dù có tới 611 nhóm trẻ gia đình nhưng chỉ có 25 nhóm trẻ ở khu vực T.P Thái Nguyên và T.X Sông Công được cấp giấy phép hoạt động; lớp mẫu giáo tư thục có 38 nhóm trẻ thì có 11 nhóm trẻ được cấp giấy phép hoạt động. Ngành Giáo dục & Đào tạo đã quán triệt và yêu cầu các trường mầm non tăng cường công tác kiểm tra, đối với các cơ sở có đủ điều kiện thì tham mưu cho chính quyền địa phương quyết định thành lập nhóm trẻ gia đình. Mặt khác, trong mỗi đợt tập huấn nghiệp vụ, Sở chỉ đạo các phòng giáo dục tạo điều kiện để các chủ cơ sở trông trẻ tham gia bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ…
Các cơ sở trông trẻ tư nhân ở tỉnh hầu hết là do cán bộ nghỉ hưu, những người thiếu việc làm đứng ra tổ chức lớp. Về cơ sở vật chất, phương tiện dạy học, sân chơi, bãi tập… chưa đáp ứng được theo yêu cầu, chưa nói đến vấn đề về nghiệp vụ chuyên môn. Tuy nhiên, với những tiện ích mà các cơ sở này có được như về mặt thời gian, giá cả trông giữ trẻ… thì vẫn có khá nhiều gia đình chọn cách gửi gắm con em mình vào đây. Song ở những cơ sở này cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ làm mất an toàn cho trẻ, vì thế, để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra thì thời gian tới ngành Giáo dục, chính quyền các địa phương cần tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ các cơ sở mầm non tư thục, nhóm trẻ gia đình để xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm. Tuyệt đối không cấp giấy phép hoạt động cho những cơ sở không đáp ứng được các quy định về tổ chức và hoạt động theo quy định của Bộ Giáo dục & Đào tạo. Mặt khác, các bậc phụ huynh cần sáng suốt trong việc lựa chọn những cơ sở có uy tín để gửi gắm con em mình.