Những hình ảnh vốn chỉ xuất hiện trong các bộ phim khoa học viễn tưởng đang dần trở thành hiện thực tại thành phố Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, miền Đông Trung Quốc. Tại đây, phòng thí nghiệm không người đầu tiên của Trung Quốc, hay còn gọi là “Phòng thí nghiệm tối”, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong kiểm nghiệm acrylonitrile – một hóa chất công nghiệp độc hại và dễ bay hơi – đang tạo ra bước đột phá trong lĩnh vực phân tích hóa học.
 |
| Không gian phòng thí nghiệm gần như không có sự hiện diện của con người. |
Trong không gian gần như không có sự hiện diện của con người, các cánh tay robot hoạt động nhịp nhàng dưới ánh đèn của hệ thống thiết bị tự động. Toàn bộ quy trình từ tiếp nhận mẫu, kiểm nghiệm, phân tích đến xử lý mẫu đều được thực hiện hoàn toàn tự động.
Theo các nhà phát triển, “bộ não” AI của phòng thí nghiệm điều phối đồng thời 87 thiết bị phân tích chính xác và 56 robot, giúp hoàn thành toàn bộ quy trình kiểm nghiệm chỉ trong khoảng 3 giờ 30 phút.
Ông Hà Bân, kỹ thuật viên của Công ty Beijing Dynaflow Lab Solutions, cho biết: “Đằng sau hệ thống này là một ‘bộ não’ mạnh mẽ điều khiển toàn bộ thiết bị. Hệ thống nhận diện hình ảnh liên tục gửi dữ liệu vận hành theo thời gian thực về trung tâm điều khiển, từ đó hệ thống điều phối sẽ tự động lựa chọn lộ trình nhanh nhất và hiệu quả nhất cho từng mẫu thử trong quá trình phân tích”.
Không chỉ rút ngắn thời gian kiểm nghiệm, phòng thí nghiệm AI còn nâng cao độ chính xác của kết quả và cho phép lưu trữ, truy xuất toàn bộ dữ liệu một cách tự động.
 |
| Nhân viên giám sát quá trình kiểm nghiệm tự động. |
Đối với Tập đoàn Hóa dầu Shenghong, đơn vị sản xuất hơn 1 triệu tấn acrylonitrile mỗi năm, hiệu quả mang lại là rất rõ rệt. Ông Lưu Hải Lãng, Phó Giám đốc phụ trách vận hành thông minh của doanh nghiệp, cho biết: “Chúng tôi tính toán rằng phòng thí nghiệm này giúp giảm ít nhất 50% khối lượng công việc của nhân sự trong một năm, tương đương tiết kiệm khoảng 6 triệu nhân dân tệ chi phí trực tiếp. Giá trị mà việc xử lý dữ liệu mang lại thậm chí còn khó có thể đo đếm”.
Trước đây, nhân viên phải làm việc trong điều kiện tiềm ẩn nhiều rủi ro, với đầy đủ kính bảo hộ, mặt nạ phòng độc và quần áo chuyên dụng, nhưng vẫn khó tránh khỏi nguy cơ tiếp xúc với hóa chất độc hại. Kỹ sư phân tích acrylonitrile Tiết Phong cho biết mục tiêu ban đầu của “phòng thí nghiệm tối” là tách hoàn toàn con người khỏi các mẫu hóa chất nguy hiểm. “Trong quá trình kiểm nghiệm tự động, nhân viên chỉ cần giám sát hệ thống. Nếu mọi thứ vận hành bình thường, không cần can thiệp trực tiếp. Điều này giúp nâng cao kỹ năng chuyên môn và gia tăng giá trị công việc cho người lao động,” ông nói.
Sự ra đời của mô hình phòng thí nghiệm AI không chỉ góp phần bảo đảm an toàn lao động mà còn mở ra hướng đi mới cho ngành hóa chất trong kỷ nguyên tự động hóa và trí tuệ nhân tạo.