Trong thời gian này, chúng tôi đã tiến hành khảo sát thị trường ngoại tệ trên địa bàn Thái Nguyên, thực tế đang nảy sinh một số vấn đề cần tiếp tục giải quyết…
Có mặt tại cửa hàng vàng bạc Quý Tùng, số 8, đường Hoàng Văn Thụ (T.P Thái Nguyên) đúng vào thời điểm có khá đông khách hàng đang giao dịch, chúng tôi nhận thấy ngoài những khách hàng đến mua vàng và trang sức còn có những người muốn mua bán ngoại tệ. Tuy nhiên, những người này đều nhận được cái lắc đầu từ chối của nhân viên giao dịch. Cũng có mặt tại đây, Chị Nguyễn.T.T, một người muốn đổi đô la lấy VND cho người bạn
Trong khi các cửa hàng vàng lớn gần như không mua bán ngoại tệ thì đây lại là cơ hội cho các cửa hàng nhỏ kiếm lời. Tuy khá dè chừng nhưng các giao dịch ngoại tệ vẫn có thể tiến hành tại những cửa hàng này khi đã “thuận mua, vừa bán”. Vào vai một người có nhu cầu mua khoảng 700 USD để đi thăm người thân ở nước ngoài, chúng tôi đã tiếp cận với một số cửa hàng vàng, trong đó có cửa hàng M.P trên đường Lương Ngọc Quyến (T.P Thái Nguyên). Sau vài giây ngập ngừng, thăm dò khi nghe tôi trình bày yêu cầu muốn mua USD, thấy có thể tin tưởng được, nữ nhân viên của cửa hàng cho tôi biết, có thể tiến hành giao dịch nhưng phải báo cáo “sếp” (tức là chủ cửa hàng) và hẹn 8 giờ sáng hôm sau quay lại để thỏa thuận giá bán. Tương tự, cửa hàng vàng K.T, số 393 Lương Ngọc Quyến, chủ cửa hàng cũng sẵn sàng bán ngoại tệ nhưng với số lượng không lớn, tối đa khoảng 300 USD.
Trước động thái kiên quyết của cơ quan quản lý Nhà nước, thị trường ngoại tệ tự do trên địa bàn đã thu hẹp phạm vi hoạt động. Điều đó đã tác động đến một bộ phận người dân có thói quen mua bán trên thị trường này mỗi khi có nhu cầu. Cũng chính vì thói quen này mà nhiều người đang khá bị động, không biết phải đổi ngoại tệ ở đâu để phục vụ cho chuyến xuất ngoại của mình. Anh H. T. T, giảng viên Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật (Đại học Thái Nguyên) là một ví dụ. Được biết, ngày 17-3 tới, anh sẽ cùng 25 cán bộ, giảng viên của Đại học Thái Nguyên sang
Qua tìm hiểu tại một số chi nhánh của các ngân hàng lớn tại Thái Nguyên như NH Sài Gòn Thương Tín (Sacombank), NH Đầu tư & Phát triển Việt Nam (BIDV), NH Thương mại cổ phần Quân đội (MB)… chúng tôi nhận thấy nguồn ngoại tệ để đáp ứng cho những nhu cầu thực tế, chính đáng của khách hàng, nhất là khách hàng cá nhân đi công tác, thăm người thân, học tập ở nước ngoài… đang khan hiếm. Ông Lê Quang Trung, Giám đốc NH Công thương Chi nhánh Thái Nguyên cũng thừa nhận thực tế này. Ông Trung cho biết: Ngoại tệ thu từ xuất khẩu của tỉnh ta vẫn còn thấp (92 triệu USD năm 2010). Lượng kiều hối của tỉnh được gửi về thông qua NH năm 2010 chỉ gần 4 triệu USD, chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với cả nước (trên 8 tỷ USD). Do đó, việc đáp ứng tốt nhu cầu đổi ngoại tệ “thực” của người dân là rất khó. Đó là chưa kể đến việc các NH phải tự cân đối trong toàn hệ thống để có USD hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhập khẩu trên địa bàn. Mặc dù vậy, NH vẫn cố gắng đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng nếu họ có đủ giấy tờ thủ tục theo quy định.
Ông Nguyễn Trần Sơn, Trưởng phòng Nghiên cứu - Tổng hợp và Kiểm soát nội bộ, NHNN Chi nhánh Thái Nguyên cho biết: Hiện nay, toàn tỉnh có 10 NH thương mại cổ phần và 5 NH thương mại Nhà nước được phép mua bán ngoại tệ với các tổ chức, cá nhân. Theo Quyết định số 21/2008/QĐ-NHNN ngày 7-11-2008 về việc ban hành quy chế đại lý đổi ngoại tệ của Thống đốc NHNN thì các điểm đổi ngoại tệ trên địa bàn tỉnh do không đáp ứng đủ điều kiện đã bị cấm hoạt động từ ngày 1-11-2008. Tất cả các hoạt động mua bán ngoại tệ ngoài hệ thống NH hiện nay đều trái pháp luật. Cũng theo ông Sơn, NHNN Chi nhánh Thái Nguyên đã có báo cáo UBND tỉnh và đề xuất kế hoạch kiểm tra liên ngành gồm đại diện Sở Công Thương, Công an tỉnh và NHNN Chi nhánh Thái Nguyên, xử lý những vi phạm trong hoạt động ngoại hối, chống đầu cơ, găm giữ, kinh doanh trái pháp luật vàng và ngoại tệ trên địa bàn.
Như vậy, thời gian tới Thái Nguyên cũng như các địa phương khác sẽ thực hiện nhiều biện pháp quyết liệt nhằm chấn chỉnh thị trường tự do. Tuy nhiên, đó mới chỉ là một phần của việc quản lý ngoại hối, phần còn lại thuộc về “dòng chảy chính thức”, tức là hệ thống NH. Ngoài lý do nguồn ngoại tệ khan hiếm, hiện nay các NH vẫn khá dè dặt khi thực hiện bán ngoại tệ tiền mặt cho cá nhân bởi thực hiện giao dịch ngoại tệ tiền mặt, NH sẽ phải trả thêm nhiều chi phí như chi phí xuất nhập khẩu ngoại tệ, chi phí kiểm đếm, bảo quản, bảo đảm an toàn... Do vậy, cần sớm có giải pháp để các NH có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân như nới lỏng các quy định mua ngoại tệ tiền mặt của cá nhân; mở rộng việc phát hành và thanh toán thẻ quốc tế khi đi công tác, chữa bệnh… ở nước ngoài.
Các cơ quan cần tăng cường tuyên truyền chính sách ngoại hối, các văn bản pháp lý về ngoại hối để người dân hiểu đúng và thực hiện. Về lâu dài, các cơ quan cần đẩy mạnh sản xuất, tăng cường xuất khẩu, giải quyết triệt để “căn bệnh nhập siêu” và hạn chế tối đa việc thanh toán nội địa bằng USD… Những giải pháp này cần được tiến hành đồng bộ mới có thể thực hiện thành công việc chấn chỉnh thị trường ngoại hối, góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.