Là chức danh của cán bộ, công chức có trình độ, năng lực đặc biệt về một chuyên ngành hoặc một lĩnh vực, giúp các cơ quan của Đảng, Nhà nước nghiên cứu xây dựng chủ trương, chính sách phát triển ngành hoặc lĩnh vực, chuyên gia cao cấp phải có năng lực vận dụng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước vào lĩnh vực chuyên ngành; có năng lực tham mưu, đề xuất việc thực hiện pháp luật và hoạch định chính sách ngành, lĩnh vực theo chủ trương, đường lối của Đảng. Chuyên gia cao cấp phải có tầm nhìn, khả năng dự báo và định hướng phát triển, hoạch định chính sách vĩ mô và chỉ đạo xây dựng chiến lược phát triển về các lĩnh vực chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ, ngành; đồng thời có năng lực định hướng và tổ chức hiệu quả các hoạt động nghiên cứu khoa học phục vụ xây dựng chiến lược, cơ chế , chính sách về lĩnh vực chuyên ngành.
Về trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ, chuyên gia cao cấp phải có trình độ tiến sỹ phù hợp với ngành, lĩnh vực công tác; đã được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp bậc 6/6, hệ số 8,00 Bảng lương chuyên môn nghiệp vụ đối với cán bộ, công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước ban hành kèm theo Nghị định số 204/2004/NĐ- CP ngày 14 / 12 / 2004 của Chính phủ quy định về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang .
Dự thảo Quyết định cũng quy định về tiêu chuẩn trợ lý lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước theo hướng đã có thời gian đảm nhiệm chức Vụ trưởng hoặc tương đương trở lên ở Bộ, cơ quan ngang Bộ; có năng lực tham mưu, đề xuất việc hoàn thiện pháp luật và hoạch định chính sách của ngành, lĩnh vực theo chủ trương, đường lối của Đảng; có tầm nhìn, định hướng phát triển ngành, lĩnh vực được giao; có năng lực nghiên cứu xây dựng và trực tiếp chủ trì đề án, văn bản pháp luật; đề xuất các giải pháp, phương pháp thực hiện về lĩnh vực chuyên môn, chuyên ngành phục vụ hoạt động quản lý nhà nước ... Trợ lý lãnh đạo cấp cao phải là người đã được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương trở lên; có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức, năng lực và kỹ năng lãnh đạo, quản lý cấp vụ nâng cao.
Đối với các trường hợp đã được bổ nhiệm chức danh chuyên gia cao cấp, các chức danh trợ lý mà chưa đủ tiêu chuẩ n theo quy định, cơ quan có thẩm quyền quản lý có trách nhiệm tạo điều kiện để công chức bổ sung những tiêu chuẩn còn thiếu. /.