Trang Văn học Thiếu nhi số 24 trân trọng giới thiệu với bạn đọc truyện ngắn "Ánh mặt trời rực rỡ" của bạn Nguyễn Đức Tài. Câu chuyện kể về hành trình đòi lại tuổi thơ của một cậu bé mười tuổi mà trước đó, vì áp lực điểm số, vì thành tích, vì kỳ vọng của cha mẹ, cậu đã đem tuổi thơ của mình đổi lấy. Lần đầu tiên Nguyễn Đức Tài sử dụng bút pháp hiện thực huyền ảo trong sáng tác của mình, nhưng đó là sự lựa chọn tối ưu và bạn ấy đã rất thành công. Nguyễn Đức Tài đã thay mặt cho hàng triệu gương mặt tuổi thơ, là những người trong cuộc, cất lên tiếng nói, bày tỏ khao khát được là chính mình, dù năng lực không được nổi bật thì cũng đừng bao giờ đem tuổi thơ ra đổi lấy những giá trị ảo.
Phần văn xuôi của trang còn có một tản văn dễ thương "Như áng mây trôi" của bạn Dương Hoàng Bảo Châu. Đó là một câu chuyện nhỏ về tình bạn của tuổi học trò. Những năm tháng đồng hành trên ghế nhà trường đã tạo ra bao nhiêu tình bạn đẹp đẽ thuần khiết, họ vĩnh viễn trở thành những phần ký ức đẹp đẽ nhất trong nhau.
Mục thơ số này tiếp tục với sự hiện diện của cây bút nhỏ tuổi nhưng cực kỳ sung sức và xông xáo, là Đoàn Gia Hân. Gia Hân vừa có chuyến đi thực tế sáng tác cùng các văn nghệ sĩ Thái Nguyên tới bản Cọ, một vùng văn hóa đẹp, nổi tiếng với làn điệu Then. Bài thơ song ngữ Tày - Việt "Bản Cọ quê mình" ghi lại trọn vẹn cảm xúc của hành trình ấy.
(Nhà văn Tống Ngọc Hân chọn và giới thiệu)
Ánh mặt trời rực rỡ
Truyện ngắn của Nguyễn Đức Tài
Trong khu rừng Sương Mù, nơi quanh năm bị bao phủ bởi một thứ khói xám bàng bạc và những thân cây cổ thụ xù xì, có một phiên chợ kỳ lạ chỉ họp vào lúc chập choạng tối. Đó là thời điểm hoàng hôn vừa tắt, khi những tia nắng cuối ngày bị nuốt chửng bởi bóng đêm, và người lớn trong làng bắt đầu thúc giục con cái ngồi vào bàn học. Chợ không bán rau, bán cá, cũng chẳng bày biện những món đồ chơi sặc sỡ. Những biển hiệu của các gian hàng được treo vắt vẻo trên những cành cây, viết bằng thứ mực phát sáng tựa như đom đóm: "Cái gì cũng có bán".
 |
| Minh họa Ngọc Khánh |
Ban đầu, chỉ có vài đứa trẻ tò mò lén lút trốn nhà vào rừng. Nhưng chỉ sau một tuần, trẻ em trong làng kháo nhau kéo đến phiên chợ ngày một đông, bởi quy luật mua bán, đổi chác ở đây vô cùng hấp dẫn và đánh trúng vào những áp lực lẫn khao khát thầm kín của lũ trẻ. Chúng sẵn sàng đánh đổi một buổi chiều chạy nhảy tự do trên đồng cỏ lộng gió chỉ để lấy một điểm 10 đỏ chói trên bài kiểm tra môn Toán khó nhằn, thứ sẽ làm bố mẹ chúng mỉm cười gật gù tự hào. Chúng chấp nhận dâng hiến cả một giấc ngủ say không mộng mị để đổi lấy chiếc huy chương vàng lấp lánh ở câu lạc bộ bơi lội, giúp chúng trở thành ngôi sao trong mắt thầy cô. Và đáng sợ hơn, chúng sẵn lòng giao ra cả một nụ cười giòn giã, vô tư vốn có để rước về một chiếc điện thoại thông minh thời thượng, nơi có hàng ngàn trò chơi điện tử hấp dẫn đang chực chờ mê hoặc tâm trí. Những cuộc mua bán vô hình cứ thế diễn ra, biến những giá trị tinh khôi của tuổi thơ thành những món trang sức hào nhoáng nhưng lạnh ngắt.
Thắng là một cậu bé mười tuổi, vốn dĩ nghịch ngợm, mê thả diều và luôn chật vật với những phép tính. Cậu luôn là tâm điểm của những tiếng thở dài từ bố mẹ mỗi khi kỳ thi đến. Nghe lời mách bảo của bạn bè, Thắng đánh liều tìm đến phiên chợ vào buổi chiều thứ Bảy.
Thắng còn đang lơ ngơ chưa biết bước vào gian hàng nào thì có một người đàn ông lạ hoắc vắt chéo chân đứng trước mặt Thắng như chặn đường. Ông ta mặc một chiếc áo choàng đen dài quét đất, có đôi bàn tay với những ngón tay dài ngoằng, gầy guộc như những chiếc gọng kéo gỉ sét. Trên khuôn mặt nhợt nhạt và ánh mắt lạnh ngắt ấy vừa bừng lên một nụ cười khi ông ta nhìn thấy Thắng. Sau khi khép cái miệng rộng ngoác lại, ông ta cất tiếng:
- Muốn mua gì, cậu bé? Giọng ông ta ken két như tiếng cửa kẹt.
- Cháu muốn mua điểm 10. Ngày mai có bài kiểm tra một tiết! Thắng rụt rè đáp.
- Tiền đâu? Ông chủ nhìn xoáy vào túi áo Thắng.
Thắng móc từ túi áo ra mấy chục ngàn tiền lẻ, vốn là tiền ăn sáng mẹ cho mà Thắng dành dụm mấy hôm.
Ông chủ đếm tiền bằng mắt rồi nở nụ cười giễu cợt: "Có mấy đồng lẻ này mà đòi mua điểm à?".
Thắng bần thần nghĩ đến con lợn đất ở trong tủ. Nhưng đập lợn thì mẹ biết ngay. Như đọc được suy nghĩ của Thắng, ông chủ bước vào hiệu, nhấc từ trên giá xuống một chiếc lọ thủy tinh rỗng, mở nút bần rồi đưa ra một giải pháp:
- Nếu không có tiền thì hãy đưa cho ta buổi chiều nay của cháu!
- Nhưng chiều nay cháu hẹn các bạn ra đồng đá bóng rồi! Thắng phân trần.
- Thế thì về đi. Hoặc về lấy thêm tiền hoặc đổi thứ tương xứng!
Thắng nghĩ một lúc rồi gật đầu, đồng ý đổi. Ông chủ tiệm phẩy tay một cái, Thắng cảm thấy một luồng khí mát rượi thanh sạch bay ra từ lồng ngực mình, chui tọt vào chiếc lọ. Chiếc lọ thủy tinh ngay lập tức phát ra ánh sáng màu xanh ngọc của cỏ non. Đổi lại, ông ta đưa cho cậu một tờ giấy thi đã chấm sẵn điểm 10 đỏ chói bằng thứ mực tươi rói.
Ngày hôm đó, khi Thắng mang bài thi về, bố mẹ cậu đã vui mừng khôn xiết. Họ ôm chầm lấy cậu, khen ngợi cậu trước mặt họ hàng và thưởng cho cậu mọi thứ cậu muốn. Thấy việc đạt được sự công nhận và niềm vui dễ dàng quá, Thắng bắt đầu lún sâu. Cậu trở thành khách hàng thân thiết của ông Kéo - cái tên do chính Thắng tự đặt cho chủ tiệm. Vì chẳng có tiền nên Thắng tiếp tục đổi những giấc ngủ ngon để lấy huy chương, đổi cả nụ cười hồn nhiên của mình để lấy chiếc điện thoại màn hình cong đắt giá nhất.
Một tháng, rồi hai tháng trôi qua. Ngôi làng vốn dĩ luôn rộn rã tiếng cười đùa giờ đây trở nên im lìm một cách đáng sợ. Tiếng í ới gọi nhau đi bắt dế, tiếng cười giòn giã mỗi buổi chiều tắt ngấm. Thay vào đó là một bầu không khí ảm đạm, đặc quánh. Trên đường làng, người ta chỉ thấy những đứa trẻ có gương mặt xám xịt, đôi mắt thâm quầng và vô cảm. Ngực chúng treo đầy huy chương, tay chúng lăm lăm những chiếc điện thoại thông minh, và cặp sách thì nặng trĩu những bài thi điểm tuyệt đối. Chúng đi lại như những cỗ máy được lập trình sẵn, bước xuống từ xe đưa đón, vào nhà học bài, nhận giải thưởng và đắm chìm vào màn hình phẳng lặng. Cha mẹ chúng ban đầu rất tự hào, nhưng dần dần họ cảm thấy bất an khi những đứa con không còn biết ôm ấp, không còn biết khóc biết cười, chúng như những con búp bê bằng sứ biết đi.
Thắng cũng không ngoại lệ. Cậu đã có mọi thứ mà người lớn và bạn bè hằng ao ước đó là vị trí đứng đầu trường, chiếc tủ kính bày kín cúp vàng, và các món đồ công nghệ xa xỉ. Thế nhưng, trong sâu thẳm lồng ngực cậu, một khoảng...
...trống hoác rộng cứ ngày một lớn dần. Chiếc điện thoại mới không làm cậu vui. Những điểm 10 không còn mang lại cảm giác kiêu hãnh…
Một buổi chiều, khi ngồi bên bậu cửa sổ, Thắng nhìn thấy một chú bướm vàng sặc sỡ bay ngang qua. Theo bản năng cũ, cậu muốn bật cười và chạy theo nó. Song, một cảm giác kinh hoàng ập đến, cơ mặt cậu cứng đờ, đôi môi không thể nhếch lên nổi, và đôi chân cậu nặng trĩu như đeo chì. Cậu đã quên mất cách cười, và đôi chân cậu đã quên mất cảm giác êm ái của cỏ mềm. Tuổi thơ của Thắng và của tất cả những đứa trẻ trong làng đã bị gạt phăng đi, bốc hơi tựa như sương mù trong khu rừng kia. Chúng đã lớn lên trước tuổi, nhưng là sự trưởng thành héo hắt và chết chóc.
Đêm đó, khi nhìn vào gương và thấy gương mặt một ông cụ non mệt mỏi, già nua và trống rỗng phản chiếu lại, Thắng giật mình hoảng sợ. Cậu bật khóc, nhưng không một giọt nước mắt nào rơi ra, tuyến lệ của cậu cũng đã khô cạn từ bao giờ. Cậu nhận ra mình đã đánh mất thứ quý giá nhất trên đời. Cậu quyết định quay lại khu rừng để đòi lại tuổi thơ.
Phiên chợ vẫn họp dưới ánh sáng âm u của buổi nhập nhoạng. Ông Kéo vẫn đứng đó, tỉ mẩn lau chùi hàng trăm... chiếc lọ thủy tinh lấp lánh sắc màu, nơi chứa đựng những buổi chơi đùa, những giấc ngủ và nụ cười của lũ trẻ trong làng.
- Ông Kéo! Cháu muốn đổi ngược lại! – Thắng bước lên, giọng cậu run rẩy nhưng kiên quyết –- Cháu sẽ trả lại ông tất cả điểm số, tất cả huy chương và cả chiếc điện thoại này nữa. Hãy trả lại tuổi thơ cho cháu!
Ông Kéo ngước lên, bật cười, âm thanh khô khốc như tiếng lá khô bị giẫm nát dưới chân: "Ồ, cậu bé đáng thương. Ở phiên chợ này chỉ có mua đứt bán đoạn, không có luật trả hàng. Những thứ này đối với ta bây giờ là vô giá, còn đống giấy lộn và sắt vụn của ngươi thì ta có đầy." – Ông ta chỉ tay vào góc lều, nơi chất đống những chiếc điện thoại cũ kỹ và những tấm bằng khen bám đầy bụi.
- Không thể nào! Ông phải trả lại cho cháu! - Thắng tuyệt vọng hét lên.
Ông Kéo nhe hàm răng nhọn hoắt, đôi mắt ông ta lóe lên một tia sáng quái dị:
- Trừ khi... cậu có một thứ khác tương xứng để chuộc lại. Một thứ mà lũ trẻ sau khi đến đây đều không bao giờ còn nữa!
- Thứ gì? Ông nói đi! Cháu sẽ tìm!
- Một giọt nước mắt thực sự. Giọt nước mắt của sự hối hận vì đã từ bỏ tuổi thơ để chạy theo những hư vinh giả tạo, ông Kéo thách thức. Ông tự tin vô cùng, vì ông biết lũ trẻ bây giờ đã chai sạn cảm xúc, tâm hồn chúng đã khô cằn như sa mạc, làm sao có thể khóc được nữa.
Thắng đứng lặng người giữa khu rừng tối tăm. Cậu nhắm mắt lại, cố gắng tìm kiếm trong ký ức chút vụn vặt của ngày xưa. Cậu nhớ lại cảm giác ấm áp, an toàn khi được bố cõng trên vai đi qua những vạt đồng mùa gặt. Cậu nhớ mùi cỏ cháy khét lẹt nhưng thơm nồng của những buổi chiều hoàng hôn thả diều cùng lũ bạn. Cậu nhớ cả cảm giác thèm ngủ, được rúc đầu vào lòng mẹ và ngủ một giấc say không mộng mị. Càng nhớ, cậu càng thấy lồng ngực mình đau nhói. Cậu thèm khát cái ngày mình còn là một đứa trẻ vô tư, dù có bị điểm kém, dù có bị mắng, nhưng vẫn được sống đúng nghĩa là một đứa trẻ. Sự ân hận muộn màng và niềm khao khát tột cùng dâng lên, bóp nghẹt trái tim cậu.
Từ khóe mắt khô khốc của Thắng, một vệt nước ấm áp bắt đầu rỉ ra. Nó từ từ lăn qua gò má xám xịt, tụ lại nơi cằm. Đó không phải là giọt nước mắt vì đau đớn thể xác, mà là giọt nước mắt kết tinh từ sự thức tỉnh của một linh hồn… Giọt nước mắt rơi bộp xuống chiếc bàn gỗ của ông Kéo.
Xèo...
Ngay lập tức, giọt nước mắt hóa thành một viên ngọc nhiệm màu phát ra ánh sáng hồng rực rỡ và ấm áp như ánh Mặt Trời buổi bình minh. Ánh sáng ấy chiếu rọi đến đâu, sương mù xám xịt của khu rừng tan biến đến đó. Nó chạm vào các lọ thủy tinh trên kệ.
Rắc... Rắc... Bùm!
Hàng trăm chiếc lọ thủy tinh vỡ tung. Những luồng sáng màu hồng của nụ cười, màu xanh của những buổi chiều lộng gió, màu vàng của những giấc ngủ ngon đồng loạt bay vút lên trời xanh, tựa như một bầy chim rực rỡ sắc màu, ùa về phía ngôi làng. Ông Kéo gầm lên một tiếng sảng khoái rồi tan biến vào trong bóng tối cùng với gian hàng của ông.
Thắng mở mắt ra. Cậu thấy mình đang nằm trên chiếc giường gỗ quen thuộc. Ánh nắng ban mai của một ngày chủ nhật rọi qua khung cửa sổ, nhảy nhót trên chăn gối, ấm áp và dễ chịu vô cùng. Cậu bật dậy, ngực không còn cảm giác nặng trĩu, trống rỗng nữa. Cậu thử nhếch môi, và một nụ cười rạng rỡ, một tiếng cười giòn giã, vang dội tự đáy lòng bật ra, làm rung rinh cả mấy khóm hoa bên cửa sổ. Bước xuống nhà, cậu nhìn quanh. Chiếc điện thoại thông minh đắt tiền đã biến mất, thay vào đó là quả bóng da sờn rách nằm chễm chệ trong góc phòng. Trên bàn học, bài kiểm tra điểm 7 kèm lời phê mực đỏ của cô giáo: "Em có tiến bộ, nhưng cần cẩn thận hơn". Thắng nhìn bài kiểm tra, không hề buồn bã, ngược lại cậu thấy lòng nhẹ nhõm và chân thật đến lạ kỳ. Cậu biết, đây mới chính là sức học thực sự của cậu, và cậu sẽ tự mình cố gắng.
Từ ngoài ngõ, tiếng bước chân thình thịch và tiếng gọi nhau í ới của đám bạn lại vang lên rộn rã. Xóm làng đã tìm lại được âm thanh, tìm lại được linh hồn của chính nó. Thắng chạy ùa ra cửa, đón lấy ánh nắng mặt trời rực rỡ, hòa mình vào dòng bạn bè đang rủ nhau ra đồng thả diều. Cậu hít căng lồng ngực mùi thơm của đất, của cỏ, và tự hứa với lòng mình: Sẽ không bao giờ đánh đổi một giây, một phút nào của tuổi thơ quý giá này nữa.
Như áng mây trôi
Tản văn của Dương Hoàng Bảo Châu
Sân trường đã vắng gần hết. Chỉ còn vài học sinh nán lại dưới những tán phượng đỏ, chậm rãi thu dọn sách vở sau những buổi học cuối cùng của năm học. Bầu trời nhuộm màu vàng nhạt, những đám mây mỏng lững thững trôi qua như thể chúng cũng muốn chậm hơn một chút. Gió đầu Hạ khẽ lay những cành phượng ngoài hành lang, mang theo mùi nắng và mùi giấy quen thuộc.
 |
| Minh họa Ngọc Khánh |
Đứng trước khung cảnh ấy, người ta thường dễ nhớ về những điều đã qua. Những tiết học tưởng chừng rất dài, những giờ kiểm tra khiến tim ta đập liên hồi, những người bạn từng ngồi cạnh và cả những cuộc gặp gỡ tưởng như bình thường nhưng lại âm thầm thay đổi cả một khoảng trời thanh xuân.
Câu chuyện của An và Bình bắt đầu như thế.
Họ học chung lớp từ năm lớp 6 nhưng trong suốt gần ba năm, giữa họ gần như chẳng có gì để nhắc đến. An là kiểu học sinh mà thầy cô nào cũng biết tên. Không phải vì thành tích xuất sắc, mà bởi cô luôn xuất hiện ở mọi hoạt động của trường. Từ văn nghệ đến các cuộc thi phong trào, đâu đâu cũng có bóng dáng cô gái nhỏ với nụ cười luôn hiện hữu trên môi. Trái lại, Bình sống lặng lẽ như một chiếc lá nằm yên giữa muôn vàn chiếc lá. Cô ít nói, thích đọc sách và thường xuất hiện với cặp kính cận cùng cuốn sổ tay đã sờn mép.
Mọi chuyện thay đổi vào cuối năm lớp 8, sau một lần chuyển chỗ ngồi, họ trở thành bạn cùng bàn. Ban đầu chỉ là những câu hỏi ngắn về bài tập, những lần mượn bút hay nhờ nhau lấy hộ quyển sách trên ngăn bàn. Nhưng rồi những câu chuyện dần nhiều hơn. An kể về những buổi tập văn nghệ kéo dài đến tối, còn Bình chia sẻ những cuốn sách mà cô yêu thích. Từ lúc nào không hay, hai người đã quen với việc mỗi sáng đến lớp đều nhìn thấy người còn lại ngồi bên cạnh.
Bước sang năm lớp 9, không khí trong lớp thay đổi rõ rệt. Những buổi chiều sau giờ học, khi sân trường đã vắng người, An và Bình vẫn ngồi lại bên cửa sổ để ôn bài. Ánh nắng cuối ngày trải dài trên mặt bàn, phủ lên những trang vở kín nét chữ. Có những lúc cả hai chẳng nói gì, chỉ chăm chú làm bài giữa tiếng quạt quay đều và tiếng ve bắt đầu gọi hè ngoài sân trường.
An vẫn tham gia những buổi tập văn nghệ cuối cùng của năm học. Có hôm trở về nhà khi trời đã tối, cô mệt mỏi ngồi bên bàn học với chồng sách còn dang dở. Mẹ cô chỉ nhẹ nhàng nhắc:
- Điều quan trọng nhất không phải là con giỏi hơn bạn khác, mà là con đã cố gắng hết sức mình!
Từ hôm đó, ánh đèn trong phòng An thường sáng muộn hơn. Còn Bình vẫn lặng lẽ như cách cô đã duy trì suốt những năm cấp 2. Thỉnh thoảng, trên góc vở của An lại xuất hiện một mảnh giấy nhỏ với vài chữ ngắn gọn: "Cố lên nhé!" hay "Tớ tin cậu làm được". Những lời động viên giản dị ấy khiến những ngày ôn thi bớt căng thẳng hơn rất nhiều. Rồi mùa phượng đỏ cũng đến. Buổi tổng kết cuối cùng diễn ra trong một chiều đầy nắng. Sau khi bạn bè lần lượt ra về, An và Bình cùng đi dọc hành lang quen thuộc. Mọi thứ vẫn như mọi ngày, chỉ có cảm giác trong lòng là khác. Họ biết rằng sau mùa hè này, mỗi người sẽ bước trên một con đường riêng.
Đứng ở góc sân trường, Bình nhìn lên bầu trời đang ngả màu hoàng hôn rồi khẽ nói:
- Tớ chỉ mong sau này chúng ta vẫn còn gặp lại.
An im lặng vài giây rồi mỉm cười:
- Nhất định thế!
Đó không phải một lời hứa. Có lẽ chỉ là một mong ước của tuổi mười lăm trước những ngã rẽ đang chờ phía trước khi những năm tháng bên nhau đã trở thành một phần ký ức của nhau.
Rồi đây, mỗi người một nơi. Giống như những áng mây đã từng trôi qua mái trường sẽ có ngày trở lại. Những khoảnh khắc lặng lẽ. Nhẹ nhàng. Nhưng đủ để người ta nhớ rất lâu.
 |
THƠ SONG NGỮ TÀY - VIỆT
Đoàn Gia Hân
Bản Cọ quê nọng
Mừa hè mà bản Cọ
Lục pây theo mè khửn lầy
Phạ đét lương bặn nhằng lụa
Khẩu lầy hom lừng hương.
Pù chè kheo lai dá
Tàng cọ xòe che pây
Áp nặm tà phạ đét
Mời nọng khửn bản Cọ.
Pây khửn cẩu cầu thang
Giữa lườn mạy tó phày
Lồm luồn pây quá tu
Ái tìng mẻ hát then.
Hưa hó khảu nua lai màu
Tăm pẻng đéc khẩu lầy
Bại vằn mỳ pây lầy
Nọng pây liều nắt lai.
Mời nọng khửn mà bản Cọ
Cùng múa lè cùng ca
Cùng âu tiếng đàn tính
Cúa quê nọng pây quây.
Bản Cọ quê mình
Hè về trên bản Cọ
Em theo mẹ lên nương
Nắng vàng như dải lụa
Lúa rẫy thơm ngát hương.
Đồi chè xanh bát ngát
Tán cọ xòe ô che
Tắm suối mát trưa hè
Mời bạn lên bản Cọ.
Bước chín bậc cầu thang
Giữa nhà sàn nhóm lửa
Gió chờm qua bậu cửa
Muốn nghe bà hát then.
Cùng gói xôi ngũ sắc
Giã bánh giầy nếp nương
Những ngày không đến trường
Mình vui chơi thỏa thích
Mời bạn lên bản Cọ
Cùng múa và cùng ca
Cùng đưa tiếng đàn tính
Của quê mình vang xa...